Het Clemenskerkje: een eeuwenoud spiritueel hart van Oud-Merkelbeek

De Clemenskerk vormt de oorspronkelijke parochiekerk van Merkelbeek en kent een indrukwekkende geschiedenis die teruggaat tot de tiende eeuw. De fundamenten van het gebouw stammen uit die tijd en zijn deels opgebouwd uit breeksteen (Maaskeien). In het metselwerk aan de zuidzijde zijn zelfs nog restanten van Romeinse dakpannen te herkennen stille getuigen van een nog verder terug reikend verleden.

In 2014 onderging het karakteristieke kerkje een grondige restauratie onder leiding van de gemeente Brunssum, waarbij ook de bijzondere wandschilderingen in ere zijn hersteld.

Al in 1234 wordt de Clemenskerk als zelfstandige parochie vermeld. In een verslag van het Landkapittel van Susteren uit dat jaar wordt een zekere “Joannes sacerdos de Merckelbeich” genoemd als priester van deze parochie. Destijds vielen de kerken van Brunssum, Schinveld en Jabeek nog onder het gezag van de Duitse gemeente Gangelt.

De oorspronkelijke zaalkerk werd door de eeuwen heen meerdere malen uitgebreid en aangepast. De toren, waarvan de muurankers het jaartal 1746 dragen, onderging in dat jaar een grootschalige restauratie. Ooit bezat de kerk zijbeuken, maar deze zijn later verwijderd. Tot 1878 bleef de Clemenskerk in gebruik als parochiekerk, totdat in het hoger gelegen deel van Merkelbeek een nieuwe kerk werd ingewijd.

Daarna kreeg het oude kerkje een nieuwe bestemming: het werd omgebouwd tot nacht koor voor religieuzen, eerst Benedictijnen en later Karmelieten. Vanaf 1901 werd het interieur verfraaid met muurschilderingen van de hand van Dom Romanus Jacobs. In dezelfde periode werden ook grenen koorbanken geplaatst in de Kapittelzaal, waar de kloostergemeenschap de acht getijden gebeden verspreid over de dag van 5 uur ’s ochtends tot 20 uur ’s avonds uitvoerde.

Het kloostercomplex naast de kerk breidde zich in de loop der jaren uit. In 1904 werd het leistenen dak vervangen door pannen en werd het oude kerkhof, waar inmiddels een Lourdesgrot was verrezen, ommuurd.

Van 1923 tot 1968 werd het complex bewoond en gebruikt door de Karmelieten. Nadien kwam het in particuliere handen en kreeg het een nieuwe functie als bejaardenhuis. In 1992 werd de gemeente Brunssum eigenaar van het complex. Dankzij de inzet van vrijwilligers bleven zowel de kerk als de Lourdesgrot behouden en vonden er regelmatig culturele en religieuze activiteiten plaats.

Tussen 2013 en 2014 werd het Clemenskerkje volledig gerenoveerd. Bekijk de foto’s van deze megaklus.

Klik hier

De historische foto’s van het Clemensdomein laten zien hoe dit karakteristieke dorpshart in Oud-Merkelbeek er vroeger uitzag.

Klik hier

De Lourdesgrot van Merkelbeek: een plaats van devotie en herinnering

In 1887 werd de Lourdesgrot in Merkelbeek gebouwd op initiatief van emeritus pastoor Kamps. Na een bedevaart naar het Franse Lourdes nog geen dertig jaar na de verschijningen van Maria aan Bernadette Soubirous in 1858 bracht hij een stukje steen van de originele grot mee naar zijn geboortedorp. Vastberaden om deze heilige plek ook in Merkelbeek te laten voortleven, gaf hij de aanzet tot de bouw van een eigen grot.

Tijdens deze periode verbleef pastoor Kamps in het klooster van de zusters van het Kostbaar Bloed, dat gevestigd was in de voormalige pastorie. Voor de bouw van de grot werden veldbrandstenen gebruikt uit ringovens in de omgeving van Merkelbeek en Brunssum. Het Mariabeeld dat in de grot werd geplaatst, werd geschonken door barones De Negri, die op dat moment verbleef in het bejaardenhuis.

Op 26 juni 1887 werd de grot, onder grote publieke belangstelling, plechtig ingezegend. De belangstelling voor de grot groeide snel en al gauw werd zij een populaire bedevaartplaats voor mensen die de verre reis naar Lourdes zelf niet konden maken. De toestroom van pelgrims bracht echter ook onrust met zich mee voor de bejaarden die rust zochten in het naastgelegen klooster. Dit leidde ertoe dat de zusters van het Kostbaar Bloed in 1892 besloten het klooster te verkopen aan de Benedictijnen.

Toch bleef de grot een belangrijke spirituele bestemming. Voor velen was het een toegankelijk alternatief voor Lourdes dichterbij en betaalbaar. Tegelijkertijd vormden de pelgrims een welkome inkomstenbron voor het klooster, dat vanaf 1923 werd bewoond door de Karmelietenorde.

De devotie en toeloop van gelovigen hielden aan tot in de jaren zestig. Met de veranderingen in de Katholieke Kerk na het Tweede Vaticaans Concilie en de bredere maatschappelijke verschuivingen, nam de belangstelling voor traditionele vormen van volksdevotie af. De Karmelieten verlieten het klooster kort daarna, en het gezang van het Ave Maria, dat ooit dagelijks weerklonk rond de grot, verstomde langzaam maar zeker.

Het grafmonument van het echtpaar De Negri: een adellijke herinnering aan ‘De Vossenhof’

Direct naast de Clemenskerk bevindt zich het imposante grafmonument van het adellijke echtpaar Joseph Antoon de Negri en Pauline Catherina Gislena Gilliodts. Dit monument vormt een stille getuige van hun verbondenheid met Merkelbeek en haar gemeenschap. In de laatste jaren van hun leven verbleven zij op het nabijgelegen landgoed “De Vossenhof” tegenwoordig beter bekend als de “Onderste Hof” dat direct naast de kerk ligt.

Het grafmonument, dat qua vorm en uitstraling duidelijk opvalt binnen het Clemensdomein, werd recentelijk met zorg gerestaureerd. Hierdoor is niet alleen de uiterlijke staat behouden gebleven, maar zijn ook de oorspronkelijke elementen opnieuw tot hun recht gekomen. In het praalgraf bevinden zich nog steeds de twee originele lijkkisten, die opmerkelijk goed intact zijn gebleven. Boven de kisten prijkt het familiewapen van de adellijke familie De Negri, een teken van hun status en afkomst.

Het monument weerspiegelt zowel de maatschappelijke positie van het echtpaar als hun nauwe band met het religieuze en sociale leven van Merkelbeek. Hun nalatenschap leeft voort, niet alleen in het grafmonument, maar ook in hun bijdragen aan de lokale gemeenschap zoals de schenking van het Mariabeeld in de Lourdesgrot, door barones De Negri, tijdens haar verblijf in het nabijgelegen bejaardenhuis.

Het Paviljoen: een moderne blik op het historische Clemensdomein

Sinds 2014 beschikt het Clemensdomein over een moderne en eigentijdse toevoeging in de vorm van een gloednieuw paviljoen. Deze architectonisch vormgegeven ruimte is ontworpen met oog voor licht, openheid en verbinding met de omgeving. Dankzij de royale glazen gevel biedt het paviljoen een prachtig panoramisch uitzicht op het omliggende Clemensdomein en het groene landschap van Merkelbeek. De natuurlijke lichtinval zorgt voor een warme en uitnodigende sfeer die bijdraagt aan de beleving van rust, cultuur en natuur.

Het interieur van het paviljoen is sfeervol en functioneel ingericht en biedt comfortabele zitgelegenheid voor maximaal 26 personen. Hierdoor leent de ruimte zich uitstekend voor kleinschalige bijeenkomsten, zoals bedrijfstrainingen, vergaderingen, presentaties, lezingen en workshops. De serene omgeving draagt bij aan inspiratie en concentratie, waardoor het paviljoen een aantrekkelijk alternatief vormt voor zakelijke bijeenkomsten buiten de standaard kantooromgeving.

Naast de functionele mogelijkheden is het paviljoen ook een cultureel rustpunt binnen het domein. Regelmatig zijn er kleine tentoonstellingen te bewonderen met wisselende collecties van fotografie, schilderkunst of ander beeldend werk van lokale en regionale kunstenaars. Op deze manier vormt het paviljoen niet alleen een plek voor ontmoeting, maar ook voor kunst en reflectie.

Bent u geïnteresseerd in het huren van het paviljoen voor een activiteit of bijeenkomst? Neem gerust contact met ons op voor meer informatie over de beschikbaarheid, mogelijkheden en tarieven.